Πολυνέρι Τρικάλων

Μηνύματα

yxybysoz - 17/04/2018 - 16:35

odżywka do paznokci

bylulo - 15/04/2018 - 12:04

site de apostas bet

ojixidi - 14/04/2018 - 23:29

creatina como tomar

evyzoqa - 14/04/2018 - 20:04

opublikowany tutaj

inonuxol - 14/04/2018 - 19:19

edzésterv fogyáshoz

The shoutbox is unavailable to non-members

Συνδεδεμένοι χρήστες

Αυτήν τη στιγμή επισκέπτονται τον ιστότοπό μας 15 επισκέπτες και κανένα μέλος

Φόρμα Σύνδεσης

(Το κείμενο αυτό γράφτηκε από το Νίκο Λεωνίδα Κωστούλα και δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «ΤΟ ΠΟΛΥΝΕΡΙ», σε τρεις συνέχειες στα φύλλα 7, 8 και 9, Φεβρουάριο και Νοέμβριο 2000, και Μάρτιο 2001 αντίστοιχα. Πολλές πληροφορίες οφείλονται στην ευγενική βοήθεια των: 1) Γιώργου Χαμπέρη, που ζει στα Σεισμόπληκτα Τρικάλων και αφηγήθηκε ό,τι σχετικό με τα έθιμα του γάμου θυμόταν, 2) Στην Παρασκευή  σύζυγο Στέφανου Τσιακάρα – κόρη του Γιώργου Κωστούλα -, που ζει στο Διμήνι Βόλου και 3) Πάνο Βώπη, που ζει στην Αγριά Βόλου, οι οποίοι έστειλαν γραπτά σημαντικά στοιχεία για τα έθιμα του γάμου).

       

Ο γάμος αποτελεί κορυφαίο γεγονός στη ζωή του ανθρώπου. Είναι ένας σημαντικός σταθμός στη ζωή του, που σηματοδοτεί ουσιαστικές αλλαγές και συμβάλλει στη διαμόρφωση της μετέπειτα πορείας της ζωής του. Είναι η αρχή δημιουργίας ξεχωριστής οικογένειας. Από τους αρχαιότατους χρόνους υπήρξε ένα ευχάριστο γεγονός και η τέλεσή του συνδέθηκε με πληθώρα εθίμων, που ποικίλουν από εποχή σε εποχή και από τόπο σε τόπο. Βασικό στοιχείο του γάμου το τραγούδι και ο χορός. Κάθε λαός, σε κάθε εποχή και σε κάθε περιοχή, έχει συνθέσει τα δικά του τραγούδια, τραγούδια γάμου, που εκφράζουν τα ιδιαίτερα βιώματά του.

Έθιμα και τραγούδια του γάμου αντιπροσωπεύουν την ιδιαίτερη ψυχοσύνθεση του κάθε λαού. Αντιπροσωπεύουν τις αντιλήψεις του, τις ελπίδες και τα όνειρά του, τον πολιτισμό του. Γι’ αυτό και είναι χρήσιμο και αναγκαίο να καταγράφονται και να διασώζονται.

Αυτά τα έθιμα και τα τραγούδια του γάμου των Πολυνεριτών παλιότερης εποχής καταγράφονται στη συνέχεια.

Το προξενιό

Κατά γενικό κανόνα σχεδόν, με ελάχιστες εξαιρέσεις, παλιότερα παντρεύονταν με προξενιό. Η πρωτοβουλία ανήκε συνήθως στους γονείς του υποψήφιου γαμπρού. Εκείνοι επέλεγαν τη νύφη, έρχονταν απευθείας ή μέσω τρίτου σε επικοινωνία με τους γονείς της υποψήφιας νύφης και η απόφαση παίρνονταν με τη συγκατάθεση των άμεσα ενδιαφερομένων.

Ποια ήταν τα προσόντα της ιδανικής νύφης;

Έπρεπε να είναι τίμια και ηθική, όμορφη, καλοσυνάτη, κυρίως όμως καλή και επιδέξια νοικοκυρά, να ξέρει δηλαδή να ζυμώνει, να ανοίγει φύλλα και να κάνει πίτες (βασικό αυτό , και οι πρώτες εξετάσεις δίνονταν τη Δευτέρα μετά το γάμο), να μαγειρεύει, να γνέθει, να υφαίνει, να βάφει, να κεντά, να πλένει. Εξέταζαν ακόμη αν έχει καθαρό το σπίτι και σκουπισμένη την αυλή, αν είναι ικανή να κουβαλά τη βαρέλα με το νερό, τη ζαλίκα τα ξύλα, το φόρτωμα για το μύλο, αν ξέρει να ποτίζει το χωράφι κλπ. Ευνόητο βέβαια ότι έπρεπε να έχει και τη σχετική προίκα (χρήματα, χωράφια, ζωντανά, καρυδιές κλπ.) αλλά και αρκετά και καλά προικιά (υφαντά: χαλιά, κουβέρτες, σεντόνια, πλεκτά: φανέλες, κάλτσες, φούστες, κεντητά διάφορα, πετσέτες κλπ). Πάντα έπαιζε ρόλο και η οικογένεια από την οποία προερχόταν.

Ανάλογα βέβαια προσόντα έπρεπε να έχει και ο γαμπρός. Έπρεπε να προέρχεται από καλή οικογένεια, να είναι έντιμος και εμφανίσιμος, φιλήσυχος, εργατικός, ικανός στις αγροτικές και κτηνοτροφικές ασχολίες (όργωμα, σκάλισμα, πότισμα, άρμεγμα, κούρεμα και φύλαξη των ζώων κλπ.) και να βρίσκεται σε καλή οικονομική κατάσταση: να έχει αρκετά χωράφια και μεγάλο κοπάδι ζώων.

Εννοείται, βέβαια, ότι ο καθένας ή η καθεμιά έκανε υποχωρήσεις, λαβαίνοντας υπόψη κι τα δικά του/της προσόντα.

Η επιλογή της υποψήφιας νύφης ήταν μακρόχρονη και πολύπλοκη διαδικασία. Αναζητούσαν συνήθως τη νύφη στο ίδιο χωριό. Δεν ήταν λίγες όμως οι περιπτώσεις που η νύφη ή ο γαμπρός προερχόταν από τα διπλανά χωριά.

Η ιδιομορφία του χωριού μας περιόριζε τις ευκαιρίες να έρχονται σε καθημερινή επαφή οι κάτοικοί του. Ήταν και είναι ένα χωριό πολύ αραιοκατοικημένο και καταλαμβάνει μεγάλη έκταση. Το κάθε σπίτι ήταν χτισμένο στην ιδιοκτησία του καθενός και αρκετά μακριά από τα άλλα. Και τα κορίτσια παρέμεναν κατά κανόνα στο σπίτι και ασχολούνταν με δουλειές του σπιτιού (καθαριότητα, πλύσιμο, μαγείρεμα κλπ.). υπήρχαν όμως αρκετές ευκαιρίες που μπορούσαν να δουν οι ενδιαφερόμενοι τα κορίτσια του χωριού και να επιλέξουν τη νύφη. Ας δούμε πού και πότε.

Κάποια κορίτσια, λίγα βέβαια, ήταν βοσκοπούλες. Συνήθως έβοσκαν τα ζωντανά τους μέσα στο χωριό ή κοντά σ’ αυτό. Πάντα λοιπόν κάποιος θα τις συναντούσε και θα τις γνώριζε.

Καθημερινά και πολλές φορές την ημέρα κορίτσια ή μεγάλες γυναίκες θα πήγαιναν στη βρύση για νερό. Φορτώνονταν τη βαρέλα στην πλάτη και πήγαιναν να τη γεμίσουν. Λιγοστές οι βρύσες του χωριού και γι’ αυτό αποτελούσαν τόπο συνάντησης και ευκαιρία για κουβεντούλα αλλά και κουτσομπολιό. Συχνά κάποιος νέος θα περνούσε από εκεί, ενδεχομένως θα έπινε νερό και θα συζητούσε, θα γνώριζε κάποια κορίτσια, ίσως κάποιο κορίτσι τον εντυπωσίαζε και έτσι γινόταν η αρχή για κάποιο προξενιό.

Κατά διαστήματα πήγαιναν στο μύλο, κάτω στο ποτάμι, για να αλέσουν το καλαμπόκι ή το λιγοστό σιτάρι. Και καθώς το άλεσμα απαιτούσε πολύ χρόνο, ο μύλος ήταν τόπος συνάντησης και «πρακτορείο ειδήσεων». Τα περισσότερα νέα έρχονταν από το μύλο.

Ο συχνότερος τόπος συνάντησης των χωριανών όλων των ηλικιών ήταν αναμφισβήτητα η εκκλησία. Κάθε  Κυριακή, λοιπόν, φορούσαν τα καλά τους και ξεκινούσαν, από όλα τα σημεία του χωριού, ακόμα και από τον απομακρυσμένο Λογγά (Ξάνθη), για την εκκλησία. Η ανάγκη, λοιπόν, να εκκλησιαστούν αλλά κυρίως η ανάγκη να συναντηθούν, να ιδωθούν, να έλθουν σε επαφή οι χωριανοί μεταξύ τους, να μιλήσουν, συνέβαλε, ώστε κάθε Κυριακή η εκκλησία να είναι γεμάτη.

Με ανυπομονησία περίμεναν πότε θα γίνει στο χωριό κάποιος γάμος. Και συνήθως σε κάθε γάμο ήταν καλεσμένο όλο το χωριό. Θαυμάσια ευκαιρία, λοιπόν, να γίνουν καινούριες γνωριμίες και καινούρια προξενιά.

Η πιο κατάλληλη, όμως, στιγμή για την επιλογή της νύφης ήταν στο ετήσιο πανηγύρι του χωριού, το Δεκαπενταύγουστο. Σ’ όλους ήταν γνωστό πως το πανηγύρι ήταν μεν μια ευκαιρία, για να συγκεντρωθούν όλοι οι χωριανοί, καθώς και πολλοί από τα διπλανά χωριά, να ιδωθούν, να γλεντήσουν, πιο πολύ όμως το πανηγύρι ήταν ένα νυφοπάζαρο. Αυτό το ήξερε πολύ καλά το κάθε κορίτσι του χωριού. Πρώτο μέλημά του ήταν να φροντίσει για το ντύσιμό του. Η εμφάνισή του έπρεπε να είναι άψογη. Γι’ αυτό φρόντιζε από νωρίς να κατεβεί στην Πύλη, βασικό κέντρο ανεφοδιασμού, για να ψωνίσει καινούρια παπούτσια, ύφασμα για φόρεμα, που θα έραβε η μοδίστρα του χωριού, και ό,τι άλλο θεωρούσε απαραίτητο. Στις 14 Αυγούστου, παραμονή της Παναγίας, η κάθε κοπελιά λουζόταν με αλισίβα (βρασμένο νερό με στάχτη – το σαμπουάν της εποχής), χτένιζε τα μαλλιά, που συνήθως ήταν μακριά και τα έκανε πλεξούδες ή τα έδενε κότσο, και ανήμερα της Παναγίας φορούσε το καινούριο φόρεμα και τα καινούρια παπούτσια, στολιζόταν και ήταν έτοιμη να εντυπωσιάσει με το παρουσιαστικό της.

Η πρώτη παρουσία της στην παλιά και γραφική εκκλησία της Κοίμησης της Θεοτόκου και Μεταμόρφωσης του Σωτήρα, στην Παναγία. Χώρος συγκέντρωσης για τις γυναίκες ο περίστυλος πρόναος και το προαύλιο του ναού. Μετά τη θεία λειτουργία, τη δοξολογία – αγιασμό και ένα σύντομο χορό των γερόντων στο ανατολικό μέρος του προαυλίου του ναού, επιστροφή για το γιορτινό φαγητό στο σπίτι οι κοντινοί και στους ίσκιους των δέντρων οι μακρινοί.

Πριν καλά-καλά τελειώσει το φαγητό, οι τοπικοί οργανοπαίκτες (Κωτταίοι) άρχιζαν να παίζουν δημοτικούς σκοπούς στο αλωνάκι. Εκεί συγκεντρώνονταν όλοι οι χωριανοί και άρχιζε ο χορός. Οι πιο ηλικιωμένοι κάθονταν στα πέτρινα σκαλοπάτια, πάνω από το αλωνάκι, και παρακολουθούσαν από ψηλά το χορό. Οι γυναίκες και οι νέοι γύρω από το αλωνάκι ή πάνω από τα σκαλοπάτια, μπροστά στo μαγαζί του γερο Βλαχοδήμου. Κατά διαστήματα, όρθιοι ή καθιστοί, για να ξεμουδιάσουν, έκαναν βόλτα από το αλωνάκι ή το μαγαζί του Βλαχοδήμου μέχρι το μαγαζί του γέρο Γώγολου ή το Σχολείο. Έβρισκαν έτσι την ευκαιρία να συναντήσουν γνωστούς , συγγενείς, φίλους και να συζητήσουν. Επίκεντρο πάντα ήταν ο χορός. Κατά οικογένειες ή παρέες συγγενών έμπαιναν στο χορό, που συνήθως ήταν διπλός. Στο χορό υποψήφιοι και υποψήφιες προσπαθούσαν να δείξουν τις ικανότητές τους και να εντυπωσιάσουν με το παρουσιαστικό τους.        

  


Χορός στο αλωνάκι

Καθ’ όλη τη διάρκεια του πανηγυριού οι ενδιαφερόμενοι παρακολουθούσαν τα κορίτσια που χόρευαν ή στέκονταν, με στόχο να βρουν την κατάλληλη γι’ αυτούς. Το ίδιο βέβαια και τα κορίτσια παρακολουθούσαν τους νεαρούς και τo καθένα ενδόμυχα ευχόταν να στείλει να τη ζητήσει σε γάμο ο πιο όμορφος. Μετά από ώρες παρακολούθησης και σκέψης, συνήθως το απόγευμα, άρχιζαν τα μυστικοσυμβούλια μεταξύ των συγγενών πρώτα, για να αποφασίσουν ποια θα ζητήσουν. Η πρόταση γινόταν στον πατέρα ή στο μεγάλο αδελφό ή σε κάποιο στενό συγγενή, συνήθως θείο, του κοριτσιού. Πριν κλείσει το προξενιό, συζητούσαν και συμφωνούσαν για την προίκα που θα έδιναν στη νύφη: κάποιο χωράφι, κάποιο δέντρο, πρόβατα ή χρήματα.

Σαν τέλειωνε το πανηγύρι, μόνιμη επωδός όλων: ποιοι έκλεισαν, πόσα δηλαδή και ποια προξενιά έγιναν. Λίγο – πολύ έβγαζαν τα συμπεράσματά τους από τις απόμερες, δήθεν τυχαίες, συναντήσεις και τα κρυφοκουβεντιάσματα, που γίνονταν εξάλλου σε ανοιχτό και δημόσιο χώρο. Το βράδυ κάπου-κάπου ακούγονταν τουφεκιές ένδειξη ότι κάποιο προξενιό είχε αίσιο τέλος.

Πολλοί νεαροί αναζητούσαν τη μέλλουσα σύζυγό τους και στα διπλανά χωριά. Γι’ αυτό και ήταν συχνό το φαινόμενο να επισκέπτονται, καλοντυμένοι και καβάλα στο όμορφα στολισμένο μουλάρι τους, τα διάφορα χωριά, όταν εκείνα είχαν πανηγύρι. Πάντα θα υπήρχε εκεί κάποιος συγγενείς ή κάποιος φίλος, που θα τους φιλοξενούσε στο γιορτινό τραπέζι. Αν, κατά τη διάρκεια του πανηγυριού, εντόπιζε κανείς κάποιο κορίτσι που τον εντυπωσίαζε, φρόντιζε πρώτα να συγκεντρώσει πληροφορίες από συγγενείς, γνωστούς και φίλους του και, αν διαπίστωνε ότι είναι ενδιαφέρουσα περίπτωση, έστελνε για προξενιό. Και οι εκεί συγγενείς πάντα θα είχαν κάτι να του προτείνουν.


[ Επιστροφή ]